Tết đã rời gót tự khi nào, nhưng cái mùi Tết dường như vẫn còn quyến luyến, vương vất đâu đó giữa không gian. Tự nhiên lòng lại chùng xuống, thấy bâng khuâng lạ lùng khi chạm vào những mảng ký ức vừa mới đó đã thành… ngày cũ.
Cái mùi ấy, chẳng cần tìm đâu xa, nó ẩn hiện trong làn khói hương trầm chưa kịp tan hết trên bàn thờ gia tiên; nó nằm im lìm trong những cánh mai vàng rụng rơi rải rác trên sân mà chẳng ai nỡ quét đi, phải chăng nó sợ làm đứt mạch xuân? Và có lẽ, nồng đượm nhất là ở hũ dưa hành mẹ muối, vẫn khiêm nhường nằm nơi góc bếp, đợi những ngày ra Giêng thơi thả để người ta chậm rãi nhấm nháp lại vị Tết.
Sau Tết, tháng Giêng trở mình nhẹ bẫng như một hơi thở dài. Không còn cái xôn xao, cuống quýt của những ngày áp Tết, tháng Giêng giờ đây chỉ còn là cái bóng của một người cũ xưa, lặng lẽ ngồi bên thềm nắng, thủ thỉ nhắc nhở rằng: Xuân đã cạn rồi, nhưng tình xuân thì chưa hẳn đã vơi...
Đó là một buổi sáng tháng Giêng còn ngậm hơi sương se sắt, vẫn còn bám chặt trên lớp ngói âm dương trầm mặc. Tôi nhớ dáng bà gầy gầy ra vườn, nâng niu hái mấy ngọn rau xanh mướt cho bữa cơm đầu năm thanh đạm. Góc bếp bấy giờ vẫn còn vương những thanh củi ám khói từ đêm nấu bánh chưng, bánh tét, từ nồi thịt kho hay mẻ mứt sên khéo léo. Bà tận dụng chút tàn tro cũ để nhóm lên ngọn lửa mới. Cái mùi khói bếp mộc mạc ấy cứ thế bảng lảng bay lên. Thứ mùi mà dù có lục lọi trong những căn bếp tiện nghi, bóng loáng nơi phố thị, người ta cũng chẳng thể nào tìm được.
Ở phố, xuân đến rồi đi vội vã như một khách lạ ghé ngang. Người ta dọn dẹp những gốc quất úa màu vào buổi chiều mồng bốn, hắt vội chậu nước thừa ra hiên, rồi sớm mai lại lao vào vòng xoáy mưu sinh như chưa từng có Tết. Nhịp phố gấp gáp quá, tàn nhẫn quá, chẳng đủ kiên nhẫn để đợi dư xuân kịp đọng lại trên những tàng cây.
Tôi đứng giữa những con đường quen thuộc mà lòng cứ ngược dòng về một chốn xa xăm. Nơi ấy, tháng Giêng vẫn còn nồng nàn vị Tết, và người ta vẫn chưa nỡ xếp lại những tà áo mới vào ngăn tủ, vì muốn giữ cho mùa xuân ở lại thêm một chút nữa thôi...
Nỗi nhớ quê chẳng mấy khi ập đến ào ạt như cơn sóng dữ. Đôi khi, nó chỉ thanh mảnh và mong manh như một làn hương thoáng qua: là mùi hoa cúc vạn thọ đang héo dần dưới cái nắng hanh hao của tháng Giêng, hay mùi đất đỏ nồng nồng sau cơn mưa đầu xuân lất phất. Chỉ bấy nhiêu thôi, cũng đủ để kéo tôi về lại với khoảng sân gạch rêu phong, với cái hàng hiên quen thuộc, và cả tiếng gọi “về ăn cơm” ấm áp của mẹ vọng ra từ gian bếp nhỏ.
Người ta cứ ngỡ xa quê là một nỗi đau lớn lao, nhưng có lẽ, đó đôi khi chỉ là cảm giác hụt hẫng khi thiếu vắng đi một “mùi” thân thuộc. Mùi của khói bếp quyện vào sương sớm, mùi của mảnh vườn sau nhà còn ướt đẫm hơi đêm, hay cái mùi tĩnh lặng của những ngày ra Tết - khi nhịp thời gian dường như chậm lại, để người ta kịp gom góp chút hơi ấm cuối cùng bên nhau trước lúc mỗi người một ngả rẽ riêng.
Xuân rồi cũng sẽ qua đi theo quy luật của đất trời. Nhưng mùi xuân, cái mùi của quê nhà, của sự sum họp, của những điều bình dị nhất thế gian thì vẫn luôn ở đó. Nó nằm yên bình trong một ngăn kéo sâu kín của ký ức, lặng lẽ đợi chờ một ngày ta chợt nhớ, chợt chạm vào, để thấy lòng mình bỗng dưng dịu lại giữa những bão giông của cuộc đời.
M.H
