Má ngồi luồn kim. Trầy trật hoài mà mãi vẫn chưa xâu kim được. Rồi má lọ dọ lên phòng trên nhờ thằng Tí, con chị ba xâu giúp. Má kéo sợi chỉ thiệt dài. Bao giờ cũng vậy, mỗi lần nhờ ai xâu kim được má cũng kéo sợi chỉ dài thiệt dài đặng khâu được nhiều lần. Má ngồi chỗ bậu cửa, dựa lưng vào tường và bắt đầu khâu. Đó là những chiếc áo cũ thiệt cũ. Những cái áo công nhân rách một vài đường trên vai. Một vài cái ống quần dài cũ sứt chỉ đường may lên tới gối, ống te tua. Má ngồi tỉ mẩn với đôi tay gầy đét, đen nhẻm, khâu… khâu… và khâu…
Một tháng đôi lần má khâu như thế. Tôi nghĩ lạ thật, thời đại nào rồi mà má cứ loay hoay xâu chỉ, vá áo như thế? Tôi càm ràm. Đồ cũ má bỏ trất đi, mua cái mới mặc chứ ngồi may vá đau lưng tốn tiền thuốc còn hơn. Nay còn ai mặc đồ vá. Má cười. Mấy cái đồ lao động rách chút xíu khâu lại mặc được mà. Bỏ uổng. Mặc lao động chứ có mặc đi đám đi đình đâu. Má lại ngồi khâu khâu vá vá.
Những cái áo tôi mặc sờn bâu cổ, những cái áo chị thấy lỗi thời cất mãi trong tủ quần áo… má đem ra giặt giũ. Cái áo nào còn mới, lành lặn mà trắng hồng, má đem gói cẩn trọng rồi đem cho ai đó, chúng tôi không hề biết. Những cái áo cũ hơn, màu tối hơn, má đem khoác thêm vào những khi ở nhà trong trời mùa đông lạnh. Một đôi bận áo cũ đi hơn rồi má mới để chúng được mặc ra đồng, lên rẫy. Má nói, mặc áo còn mới đi làm người ta quở. Nói là vậy chứ tôi thấy trong lời nói của má có phần như là xót của thì đúng hơn.
Anh làm công ty một năm đôi lần nhận quần áo mới, má dặn chừng quần áo cũ không mặc đừng bỏ đi, đem về cho má. Thế là năm nào cũng vậy, anh gói ghém đem về má mớ quần áo công nhân cũ, má quý như được vàng. Tôi nhìn má nói má nuôi con ăn học ra kĩ sư làm ông này bà kia, má bảo đem thứ gì về cho má không bảo, ai lại bảo đem về trả công cho má mớ quần áo cũ. Má cười. Quần áo công nhân quý hiếm lắm, bền chắc, mặc lao động ít sợ rách, sợ sờn. Má đem chia cho mấy dì, mấy cô hàng xóm. Lạ kì mấy dì, mấy cô cũng quý, cũng săm se. Để rồi ra đồng, lên rẫy, thấy nông dân đã hóa thành công nhân tự bao giờ, toàn một màu áo của công ty.
Áo cũ má khoác ra đồng dặm lúa, nhổ cỏ; má khoác lên rẫy làm chồi, vác củi, chăn trâu… Than lọ trên rẫy, mủ khoai nơi đồng nà, bùn lầy nơi ruộng sâu bám vào áo làm áo xám xỉn màu đi. Những sương sớm, nắng cháy của trưa miền Trung hay mưa dầm dề của những ngày đông rét cũng bâu vào áo má, để rồi manh áo vốn đã cũ ngày càng sờn bạc, mòn nhẵn và rạn vải; vai áo rách tơi, nút áo chẳng còn, tay áo rách bươm. Để rồi những trưa như trưa nay, cái trưa đầu hạ nắng đổ dồn, có con ve ve nào đó kêu sớm, má lại ngồi vá vá, khâu khâu.
Áo cũ má có cần chi đâu nút khuy, áo cũ má có cần chi đâu lành đẹp, má khâu lại tay áo, tà áo bằng những đường may chằng chịt, má chẳng chê cái nào cả, miễn là có áo để má che thêm nắng mưa. Con đã đi qua tuổi thơ thật dài bên gia đình, bên má, để rồi con cũng lớn khôn. Nhưng từ khi con biết giắt những nỗi nhớ của mình vào kí ức, con có nào đâu thấy má sắm sửa riêng cho mình. Má có cần chi đâu đẹp đẽ, tinh tươm. Má bảo tụi con đi ra phải ăn mặc chỉnh tề cho có với người ta, má ở nhà mặc gì chẳng được. Rồi má lại khâu khâu, vá vá những tấm áo cũ.
Con người ta ai rồi cũng có những nỗi niềm riêng, mà niềm riêng của tôi có lẽ là hình dáng má ngồi khâu những chiếc áo cũ. Cái hình ảnh đan vào kí ức tôi như những mũi kim kia làm nên những đường khâu trên tấm áo. Tự nhiên thấy thương quá đỗi những tấm áo cũ càng, càng thương hơn nhiều cuộc đời má gian truân.
Tôi chẳng biết đến khi nào má mới hết ngồi khâu vá, nhưng có lẽ rất lâu, đến khi chẳng còn ra đồng, lên rẫy hay làm vườn nữa cũng có thể. Bởi sự tằn tiện của người nhà quê một khi đã lặn vào máu thịt thì khó bề bỏ đi. Và tôi cũng chẳng biết một ngày nào lỡ má chẳng còn ngồi đó khâu khâu, vá vá thì trong tâm hồn tôi còn lại gì, có lẽ trống trải lắm, trống đến nỗi chẳng có gì lấp đầy khoảng trống ấy đâu. Có lẽ lúc đó tôi sẽ tiếc, tiếc lắm, tiếc như má tiếc hùi hụi một manh áo đã cũ càng…
T.T
