Trước nhà tôi, rặng tre già đã bao lần trút lá, có lẽ đã hơn nửa thế kỷ rồi. Khi tôi lớn lên đến cái tuổi biết nhớ thì rặng tre đã có tự bao giờ.
Tôi còn nhớ, trong bài “Cây tre Việt Nam” của nhà văn Thép Mới mà tôi đã đọc hồi còn đi học có viết rằng: “Tre Đồng Nai, nứa Việt Bắc, tre ngút ngàn Điện Biên Phủ, lũy tre xanh bao bọc làng tôi, đâu đâu cũng có nứa, tre, trúc, mai, vầu làm bạn. Vào đâu tre cũng sống, ở đâu tre cũng xanh tươi. Dáng tre trông thanh cao, màu tre tươi nhũn nhặn…”. Rặng tre trước nhà tôi cũng vậy, tre hiền hòa mà rắn rỏi, tre bình dị mà thanh cao. Tre sống nhờ đất, uống nước của trời. Rồi tre lớn lên, lớn lên xanh tươi tỏa bóng mát cho đời. Tre hồn nhiên và trong sáng. Tre lặng lẽ và vô tư. Tre đi vào cuộc sống của người dân quê dung dị. Vì đời mà tre cống hiến, vì người mà tre hy sinh. Cái thuở nào đây còn bĩ cực. Tre đã hiến biết bao thân già, thân non để làm tươi đẹp cho đời. Những thân cây to khỏe thì làm cột, làm kèo dẻo dai bền bỉ. Cây dài, thân thẳng thì làm đòn tay, rui mè. Những cây dầy dầy thì chẻ làm hom, lạt dựng lên những mái nhà ấm áp biết bao. Tre làm đòn gánh nhuộm bóng mồ hôi cõng từng gánh ngô, gánh lúa về nhà. Tre đan chiếc mủng xinh xinh đựng đầy khoai sắn. Tre làm chiếc nôi để mẹ ầu ơ đưa bé vào giấc ngủ. Tre làm nan quạt phất phơ gió mát trưa hè…
Rồi một mùa xuân chiến sự ngập trời. Trong khói lửa đạn bom, làng xóm xác xơ, tiêu điều. Tre cùng cảnh ngộ tiêu điều, xơ xác. Sau chiến tranh, cuộc sống dần được hồi sinh. Những cây khế, cây xoài trong vườn nhà tôi bị bom phạt ngang không còn đâm chồi non được nữa. Chỉ có rặng tre, rặng tre sao mà kiên cường đến thế. Từ những góc già xơ xác, tre đâm chồi non, tre mọc lá mới. Rồi tre vươn lên, vươn lên lớp lớp, tre đứng thành hàng. Tre đã trở lại chính mình, mộc mạc, dung dị và sẵn sàng xả thân cống hiến cho đời.
Nhưng, cuộc đời vốn lắm trớ trêu. Cuộc sống giờ đây đã nhiều thay đổi. Làng quê đây đó những ngôi nhà xây, mái ngói dần mọc lên. Máy móc cơ giới ngày càng được sử dụng rộng rãi trong công việc đồng quê. Cái rổ, cái thúng cũng nhựa hóa cả rồi. Cái nôi, cái quạt giờ đâu còn tre nữa! Người đời trở lại ơ hờ với tre. Nơi nào chặt phá được thì phá. Nơi nào không chặt phá được thì người ta bỏ mặc. Rặng tre giờ đây đã già nhưng những búp măng non thì đến mùa vẫn mọc. Nhiều cây biết tùy thế mà vươn mình lên cao thẳng tắp. Không ít cây đổ gập chắn ngang đường. Một số cây thì bủng beo, sâu kiến. Cây non nào được ở bên cây cao thẳng thì tràn đầy nhựa sống mà vươn mình lên cao. Những cây non gần cây sâu kiến thì bủng beo, vàng úa. Đáng thương hơn cả, có những cây non vươn mình lên nửa lưng chừng thì bị cây đổ gập chắn ngang đầu. Cứ thế, người ta vẫn thờ ơ bỏ mặc, bỏ mặc cho rặng tre trở thành một dải bùng nhùng. Cây to thẳng ngày càng ít đi. Cây sâu kiến ngày mỗi thấy nhiều. Và những búp măng giờ đây không còn mấy nữa.
Rồi một hôm, gió bão tràn về, tiếng giông sấm ù ù, mưa như thác đổ. Gió giật từng hồi như muốn hốt hết cái bạc bẽo thế gian. Người đời mới lại nghĩ về rặng tre. Trong bão tố, những cây sâu kiến nhanh chóng đổ đi. Nó đổ đi cho khỏi vướng víu cành lá. Những cây to thẳng cúi rạp xuống nhưng rồi lại bật lên. Bật lên một cách dẻo dai và kiên định. Bởi vì trong cây vẫn tràn đầy nhựa sống, thân cây chưa bị sâu kiến bao giờ. Tre vẫn đứng lên, đứng lên như tự biết mình cần phải sống để che mưa, chắn gió cho đời.
Bình dị thay, tre mãi là tre. Dù bão tố gió mưa tre vẫn vươn mình đứng dậy cho màu xanh quê hương thắm đậm muôn đời. Cho đàn chim bay về làm tổ. Cho tiếng ve râm ran gọi gió trưa hè. Giữa trời lam, “tre già - măng mọc”, tre mãi hồn nhiên trong quy luật vô thường.
T.T.A
