Một thế kỷ kể từ khi cây cà phê bén rễ trên vùng đất Khe Sanh, hương vị đặc trưng của núi rừng phía Tây Quảng Trị đã trở thành một phần trong câu chuyện về lịch sử, con người và sức sống của vùng đất này. Chuỗi hoạt động “Theo dấu chân 100 năm cà phê Khe Sanh”, khai mạc tối 24/10, không chỉ là dịp nhìn lại một hành trình đáng nhớ mà còn gửi gắm khát vọng đưa thương hiệu cà phê vùng cao vươn xa, gắn với phát triển văn hóa, du lịch và kinh tế bền vững.
Nổi bật trong chương trình là sự hiện diện của Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng; Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam Cao Xuân Thu Vân; Bí thư Tỉnh ủy Quảng Trị Vương Quốc Tuấn; Chủ tịch UBND tỉnh Bùi Hoàng Phương cùng các đồng chí lãnh đạo tỉnh.
Dấu ấn một thế kỷ trên vùng đất lịch sử
Nhắc đến Khe Sanh, nhiều người nghĩ ngay đến một địa danh đã đi vào lịch sử với những năm tháng chiến tranh khốc liệt. Nhưng phía sau ký ức chiến trường ấy còn có một câu chuyện khác, âm thầm và bền bỉ, được viết nên từ những mùa cà phê trên vùng đất cao nguyên.
Từ những cây cà phê đầu tiên được trồng vào năm 1926, qua bao biến động của lịch sử, cây cà phê vẫn gắn bó với đời sống người dân nơi đây. Trên những triền đồi có khí hậu mát mẻ, đất đai phù hợp, cà phê Arabica dần trở thành cây trồng đặc trưng, góp phần tạo nên sinh kế và diện mạo kinh tế của địa phương.
Một trăm năm không chỉ là chặng đường của một loại cây trồng, mà còn là hành trình gìn giữ thành quả lao động của nhiều thế hệ. Từng mùa hoa nở, từng vụ thu hoạch, những kinh nghiệm canh tác được tích lũy và tiếp nối, tạo nên giá trị riêng cho hạt cà phê Khe Sanh.
Nếu trong quá khứ, địa danh Khe Sanh được thế giới biết đến qua những trang sử chiến tranh, thì hôm nay, vùng đất ấy đang nỗ lực khẳng định mình bằng những sản phẩm nông nghiệp chất lượng, cảnh quan thiên nhiên và bản sắc văn hóa độc đáo. Những đồi cà phê xanh ngút tầm mắt, những cánh đồng điện gió giữa núi rừng và nhịp sống bình yên ở các bản làng Vân Kiều, Pa Kô đang góp phần tạo nên sức hấp dẫn mới cho miền Tây Quảng Trị.
Để hạt cà phê mang theo giá trị của một vùng đất
Trong định hướng phát triển kinh tế địa phương, cà phê Khe Sanh không chỉ được nhìn nhận như một sản phẩm nông nghiệp mà còn là nguồn lực để xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường và thúc đẩy du lịch.
Phát biểu tại chương trình, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Bùi Hoàng Phương đề cập đến những lợi thế đặc biệt của Khe Sanh, từ vị trí trên Hành lang kinh tế Đông – Tây, khả năng kết nối giao thương quốc tế đến cảnh quan thiên nhiên và chiều sâu lịch sử. Những điều kiện ấy mở ra cơ hội để Khe Sanh phát triển theo hướng kết hợp giữa nông nghiệp, thương mại, dịch vụ và du lịch. Trong đó, thương hiệu cà phê có thể trở thành một dấu ấn nhận diện của vùng đất.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh Quảng Trị chú trọng nâng cao chất lượng sản phẩm, phát huy bản sắc riêng của cà phê Khe Sanh và tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường. Cùng với việc ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, phát triển chế biến sâu và truy xuất nguồn gốc, sự liên kết giữa người trồng cà phê, hợp tác xã và doanh nghiệp được xem là yếu tố quan trọng trong quá trình nâng cao giá trị sản phẩm.
Điều đáng chú ý là định hướng phát triển cà phê còn được đặt trong mối liên hệ với văn hóa và du lịch. Một vùng trồng cà phê không chỉ cung cấp nguyên liệu, sản phẩm thương mại mà còn có thể trở thành điểm đến trải nghiệm, nơi du khách tìm hiểu quy trình sản xuất, thưởng thức hương vị đặc sản và khám phá đời sống bản địa.
Từ những trang trại cà phê đến các di tích lịch sử, từ bản làng của đồng bào Vân Kiều, Pa Kô đến những cung đường ngập trong sương núi, Khe Sanh có nhiều điều kiện để hình thành những hành trình du lịch mang dấu ấn riêng. Đó cũng là cách để giá trị của hạt cà phê không chỉ được đo bằng sản lượng hay giá bán, mà còn bằng khả năng lan tỏa hình ảnh quê hương, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân.
Hương vị hòa bình trong đêm nghệ thuật
Trong đêm khai mạc, chương trình chính luận nghệ thuật “Cà phê Khe Sanh – Hương vị hòa bình” đã mang đến cho khán giả những cung bậc cảm xúc qua sự kết hợp của âm nhạc, hình ảnh và tư liệu lịch sử.
Câu chuyện về cà phê được đặt trong dòng chảy một thế kỷ đầy biến động của Khe Sanh. Từ những năm tháng chiến tranh, những hy sinh và mất mát, chương trình dẫn dắt người xem đến hình ảnh vùng đất hôm nay đang hồi sinh, phát triển bằng chính sức lao động và khát vọng của con người. Những ca khúc về quê hương, đất nước, tình đoàn kết giữa các dân tộc và lòng tri ân các anh hùng liệt sĩ góp phần làm nổi bật chiều sâu lịch sử của miền đất này.
Đan xen với những hồi ức là hình ảnh Khe Sanh trong nhịp sống mới, nơi những người trẻ đang tìm hướng đi cho nông sản quê hương. Họ không chỉ tiếp nối nghề trồng cà phê của thế hệ trước mà còn từng bước thay đổi tư duy sản xuất, chú trọng chất lượng, chế biến và quảng bá sản phẩm.
Sự xuất hiện của những câu chuyện khởi nghiệp, đổi mới cách làm cà phê đã góp thêm một góc nhìn về Khe Sanh hôm nay: một vùng đất không ngừng chuyển động, biết trân trọng quá khứ để hướng tới tương lai.
Chương trình khép lại trong sắc màu rực rỡ của pháo hoa trên bầu trời Khe Sanh, để lại những ấn tượng đẹp trong lòng người dân và du khách. Bên cạnh hoạt động nghệ thuật, dịp này, tỉnh Quảng Trị cũng dành sự quan tâm đến công tác an sinh xã hội và ghi nhận những đóng góp trong phát triển ngành hàng cà phê. Ban tổ chức đã trao 30 suất quà cho các hộ nghèo, gia đình chính sách; biểu dương, khen thưởng 3 tập thể, 5 cá nhân có thành tích đóng góp cho cà phê đặc sản và tri ân 22 đơn vị tài trợ.
Mở những hành trình mới từ miền cà phê
Không dừng lại ở một đêm khai mạc, chuỗi hoạt động “Theo dấu chân 100 năm cà phê Khe Sanh” diễn ra từ ngày 24 đến 26/10 với nhiều nội dung hướng đến quảng bá sản phẩm, kết nối cộng đồng và giới thiệu tiềm năng du lịch.
Các không gian trưng bày cà phê, nông sản, triển lãm tranh, phim tư liệu về lịch sử cà phê Khe Sanh cùng hội thi “Nhà nông đua tài” góp phần tái hiện đời sống sản xuất, văn hóa và những thành quả mà người dân địa phương đã tạo dựng.
Đáng chú ý, hành trình Khe Sanh Coffee Tour mang thông điệp “Make Coffee Not War” mở ra cách tiếp cận giàu ý nghĩa: từ một vùng đất được biết đến bởi chiến tranh, Khe Sanh đang kể câu chuyện của mình bằng hương vị cà phê, tinh thần hòa bình và những trải nghiệm gần gũi với thiên nhiên, con người. Thông điệp ấy cũng gợi mở hướng phát triển du lịch gắn với nông nghiệp, trong đó những vườn cà phê có thể trở thành không gian khám phá văn hóa, lịch sử và đời sống lao động của cư dân bản địa. Khi mỗi sản phẩm mang trong mình một câu chuyện, mỗi điểm đến có một bản sắc, du lịch và nông nghiệp sẽ có thêm điều kiện để hỗ trợ, thúc đẩy lẫn nhau.
Sau một thế kỷ hiện diện trên vùng cao phía Tây Quảng Trị, cây cà phê đã vượt ra ngoài ý nghĩa của một loại cây trồng thông thường, trở thành một phần ký ức và niềm tự hào của người dân Khe Sanh. Hành trình phía trước còn đặt ra nhiều yêu cầu về chất lượng, thị trường, thương hiệu và phát triển bền vững. Song từ những giá trị đã được bồi đắp qua nhiều thế hệ, cà phê Khe Sanh đang có thêm cơ hội để khẳng định vị trí trong đời sống kinh tế và văn hóa địa phương.
Trên miền đất từng in đậm dấu tích chiến tranh, hương cà phê hôm nay mang theo câu chuyện về sự hồi sinh, về bàn tay lao động và khát vọng vươn lên. Trăm năm là một dấu mốc để nhìn lại, nhưng cũng là điểm khởi đầu cho những hành trình mới, để Khe Sanh không chỉ được nhớ đến bởi lịch sử mà còn được biết đến như một miền đất của hòa bình, của hương cà phê và những mùa xanh tiếp nối.
Thực hiện: T.N
