Có những dòng sông miệt mài đi qua các miền đất, lặng lẽ hiện diện trong ký ức con người, neo vào tâm thức nhiều thế hệ qua những câu chuyện truyền đời. Sông trở thành không gian văn hóa, tích tụ và bồi đắp những giá trị truyền thống, nuôi dưỡng đời sống tinh thần của nhiều thế hệ.
Nếu Nhật Lệ hiện lên trong trẻo, hòa cùng tiếng gió trên triền cát trắng, gợi vẫy mạch cảm hứng tươi sáng cho các thế hệ văn nghệ sĩ Quảng Bình, thì Thạch Hãn lại mang đến sắc thái khác. Khi chảy về Cửa Việt, lớp trầm tích chiến tranh, hy sinh và mất mát đã lắng sâu trong lòng dòng sông trầm mặc và sâu lắng. Dòng sông Thạch Hãn là tiếng vọng của đất lửa, nỗi đau và sự hồi sinh cùng ký ức dân tộc. Dẫu khởi nguồn từ những không gian địa lý và lịch sử khác nhau, hai dòng sông đều tìm về biển cả. Sau khi tỉnh Quảng Trị và Quảng Bình sáp nhập, Hội Văn học Nghệ thuật hai tỉnh cũng về chung một nhà, Tạp chí Cửa Việt và Tạp chí Nhật Lệ chính thức “hòa dòng”. Tháng 10 năm 2025, Tạp chí Cửa Việt và Tạp chí Nhật Lệ hợp nhất lấy tên là Tạp chí Nhật Lệ. Sự kiện này được nhìn nhận như cuộc hạnh ngộ mang ý nghĩa lịch sử, gợi nhắc cội nguồn và chiều sâu văn hóa của hai vùng đất được coi là “khúc ruột miền Trung”. Từ đây, dòng chảy văn hóa chung được hình thành, mang sắc thái ân tình và phóng khoáng, thúc đẩy việc tiếp nhận, giới thiệu và phổ biến các tác phẩm văn học nghệ thuật của đội ngũ văn nghệ sĩ, đưa các giá trị sáng tạo đến gần hơn với công chúng.
Nếu ví văn học nghệ thuật là dòng chảy bất tận của cảm xúc và sáng tạo, thì tạp chí văn nghệ địa phương chính là những con thuyền cần mẫn chở chữ, chở hình, chở những rung cảm tinh tế của người nghệ sĩ đi vào đời sống xã hội. Trong suốt nhiều thập kỷ qua, Cửa Việt và Nhật Lệ đã thực hiện sứ mệnh của những chuyến đò thầm lặng và tận tụy trên dòng chảy văn hóa ấy, kết nối sáng tạo của văn nghệ sĩ với đông đảo công chúng. Sau khi hợp nhất và được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cấp phép hoạt động từ ngày 1/12/2025, Tạp chí Nhật Lệ tiếp tục kế thừa và phát huy truyền thống đó, kiên trì thực hiện sứ mệnh giới thiệu, truyền tải các tác phẩm tâm huyết của đội ngũ văn nghệ sĩ đến với bạn đọc.
Thông qua chuyên mục Sáng tác, Tạp chí Nhật Lệ giới thiệu những tác phẩm mới, những tìm tòi sáng tạo, những trăn trở và khát vọng của đội ngũ văn nghệ sĩ đến với bạn đọc. Mỗi tác phẩm là tiếng nói nghệ thuật chân thành, góp phần phản ánh đời sống tinh thần, vẻ đẹp con người và những chuyển động của quê hương Quảng Trị trong thời kỳ đổi mới. Chuyên mục lan tỏa các giá trị thẩm mỹ và đời sống văn hóa của tỉnh nhà, tạo điều kiện cho các tác giả thể hiện phong cách, mở rộng biên độ sáng tạo, thử sức với nhiều đề tài và hình thức thể hiện.
Song song với chuyên mục Sáng tác, chuyên mục Lý luận - Phê bình tiếp tục được Tạp chí Nhật Lệ đặc biệt chú trọng. Chuyên mục tập trung đăng tải những bài viết chuyên sâu, chú ý phát hiện nhân tố mới, khai mở đề tài và phương pháp tiếp cận đa dạng làm giàu đời sống lý luận - phê bình của tỉnh nhà. Những bài viết chất lượng về học thuật, những phân tích sắc bén, những dự báo xu hướng; giới thiệu về những phong cách trong mỹ thuật và nhiếp ảnh; giới thiệu về tác giả tác phẩm,… đều được khuyến khích để tạo diễn đàn thảo luận nghiêm túc, học thuật nhưng không khô cứng, giàu nghệ thuật. Đây là một trong những chuyên mục quan trọng khẳng định bản sắc Tạp chí Nhật Lệ trên phương diện học thuật và nghiên cứu văn hóa - văn học nghệ thuật. Tạp chí mong muốn xây dựng chuyên mục này thành nơi quy tụ các tiếng nói chuyên môn có chất lượng, thúc đẩy sự phát triển bền vững của đời sống văn hóa - văn học nghệ thuật tỉnh Quảng Trị.
Đối với chuyên mục Người và Đất quê hương, Tạp chí Nhật Lệ hướng tới đăng tải những góc nhìn tinh tế về con người và mảnh đất Quảng Trị. Chuyên mục giới thiệu những tầng sâu văn hóa, những giá trị tích lũy qua thời gian, cùng với nhịp sống kinh tế - xã hội đang đổi thay từng ngày trên quê hương Quảng Trị. Đồng thời góp phần quảng bá hình ảnh Quảng Trị thân thiện, nghĩa tình, giàu bản sắc đến bạn bè trong và ngoài nước, gửi gắm tình yêu quê hương và khơi dậy cảm hứng sáng tạo nơi người viết, người đọc.
Bên cạnh các nội dung giới thiệu về văn chương và nghệ thuật, một nhiệm vụ quan trọng của Tạp chí Nhật Lệ là đưa đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước đến với nhân dân. Thông qua chuyên mục Sự kiện và Đối thoại, cùng sự linh hoạt trong các chuyên mục khác, tạp chí chuyển tải những nội dung này bằng ngôn ngữ văn học nghệ thuật mềm mại, có sức gợi và có độ thấm, giúp các thông điệp của Đảng và Nhà nước đi vào đời sống tinh thần của người dân một cách tự nhiên, dễ tiếp nhận và hiệu quả.
Tạp chí Nhật Lệ phối hợp văn học cùng các loại hình nghệ thuật khác như âm nhạc, nhiếp ảnh, mỹ thuật,… để đưa tác phẩm của văn nghệ sĩ đến với độc giả. Mỗi loại hình mang một ngôn ngữ biểu đạt riêng tạo không gian sáng tạo đa thanh, đa sắc. Các loại hình nghệ thuật nhận diện và phản ánh đời sống bằng những phương thức biểu đạt khác nhau từ ngôn ngữ chữ viết, âm thanh đến hình ảnh và tạo hình.
Trong bối cảnh mới sau sáp nhập, Tạp chí Nhật Lệ vượt ra ngoài ý nghĩa hợp nhất hình thức giữa hai ấn phẩm, kết tinh các giá trị tinh thần, kinh nghiệm và truyền thống hình thành từ Cửa Việt và Nhật Lệ. Tạp chí Nhật Lệ xác lập vị thế diễn đàn văn học nghệ thuật của tỉnh Quảng Trị, quy tụ hoạt động sáng tác, nghiên cứu lý luận - phê bình văn hóa, văn học nghệ thuật, phản ánh tiếng nói nghề nghiệp của đội ngũ văn nghệ sĩ tỉnh nhà. Để thực hiện trọng trách đó và nâng cao chất lượng cả về nội dung lẫn hình thức, Tạp chí cần phải hướng đến những nhiệm vụ trọng tâm sau:
Thứ nhất, tiếp tục khẳng định bản sắc của tạp chí bằng việc nâng cao chất lượng nội dung, xây dựng đội ngũ cộng tác viên nòng cốt, mở rộng mạng lưới cộng tác viên trong và ngoài tỉnh. Ưu tiên các sáng tác, nghiên cứu lý luận phê bình có chiều sâu tư tưởng, có giá trị thẩm mỹ, đóng góp tích cực cho đời sống văn hóa - nghệ thuật tỉnh Quảng Trị. Tạp chí cũng xác định rõ vai trò trong việc tìm kiếm, vun trồng và đồng hành với các nhân tố mới trong sáng tác văn học nghệ thuật, tạo không gian để họ được công bố tác phẩm, trưởng thành và khẳng định phong cách sáng tạo của mình.
Thứ hai, đổi mới hình thức thể hiện, nâng cao hiệu quả thẩm mỹ qua thiết kế trình bày nội dung, tổ chức chuyên mục hợp lý và sử dụng các tác phẩm mỹ thuật chất lượng. Mỗi số tạp chí cần bảo đảm chất lượng về nội dung, tính nghệ thuật trong trình bày, đủ hấp dẫn để giữ chân và mở rộng độc giả.
Thứ ba, cần tiếp tục chú trọng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nội tại. Tạp chí sẽ tiếp tục cử đội ngũ biên tập viên tham gia các lớp tập huấn, bồi dưỡng nâng cao nghiệp vụ do các sở, ban, ngành tổ chức. Đồng thời cập nhật kiến thức mới về báo chí đa phương tiện và tư duy thiết kế nội dung cùng kỹ năng truyền thông hiện đại. Khuyến khích đội ngũ biên tập viên tự học, tự bồi dưỡng, nâng cao kỹ năng chuyên môn nghiệp vụ để đáp ứng yêu cầu mới của nghề báo trong thời đại số.
Thứ tư, để thích ứng trong kỷ nguyên số, Tạp chí Nhật Lệ sẽ xây dựng và phát triển phiên bản điện tử trong thời gian tới với các chuyên mục phù hợp, giao diện hiện đại và thân thiện; đa dạng hóa hình thức truyền tải nội dung văn học nghệ thuật thông qua eMagazine, podcast, video, phóng sự ảnh, thư viện số,… nhằm đưa các tác phẩm văn học nghệ thuật đến với công chúng nhanh chóng và sinh động hơn. Tạp chí chủ động kết hợp và khai thác các nền tảng mạng xã hội như Facebook, YouTube, Zalo… với vai trò kênh truyền thông bổ trợ, tăng khả năng phổ biến nội dung văn học nghệ thuật, rút ngắn khoảng cách tiếp cận bạn đọc, nhất là giới trẻ. Nhờ đó, tác phẩm vượt ra khỏi giới hạn của trang giấy, hiện diện sinh động trên môi trường số và hình thành sự tương tác đa chiều giữa tạp chí, văn nghệ sĩ và công chúng.
Trong thời đại truyền thông đa phương tiện phát triển mạnh mẽ, Tạp chí Nhật Lệ tiếp tục khẳng định vai trò chọn lọc, giới thiệu và lan tỏa những tác phẩm văn học nghệ thuật có chất lượng, góp phần định hướng thẩm mỹ, nâng cao văn hóa đọc. Thông qua việc khai thác các chất liệu văn hóa - lịch sử, địa lý và con người Quảng Trị bằng ngôn ngữ của văn chương, mỹ thuật, nhiếp ảnh và âm nhạc,… Tạp chí Nhật Lệ trở thành cầu nối giới thiệu, quảng bá hình ảnh quê hương đến bạn bè trong và ngoài nước. Mỗi bài viết, mỗi bức ảnh, mỗi tác phẩm được công bố phản ánh hiện thực đời sống, đưa những góc nhìn mới về vẻ đẹp của vùng đất lửa kiên cường, nghĩa tình, giàu trầm tích văn hóa và kỳ quan thiên nhiên hùng vĩ.
Với khát vọng đổi mới, tinh thần cầu thị và ý thức trách nhiệm trước đời sống văn hóa - văn học nghệ thuật của tỉnh, tin rằng Tạp chí Nhật Lệ sẽ tiếp tục đồng hành cùng đội ngũ văn nghệ sĩ, nuôi dưỡng mạch sáng tạo và tri thức, hiển lộ vẻ đẹp tâm hồn con người và vùng đất Quảng Trị, làm giàu thêm bản sắc và sức sống của quê hương trong kỷ nguyên mới.
H.T.T
