Chuyên mục Sự kiện và Đối thoại đặt nền móng cảm hứng cho toàn bộ chuyên đề bằng những bài viết giàu suy tưởng về hòa bình. Bài viết Từ ký ức đến tương lai - Quảng Trị vì hòa bình của tác giả TRÚC AN là hành trình đi từ đau thương chiến tranh đến khát vọng kiến tạo tương lai. Bài viết Hiền Lương nối nhịp hòa bình của NGUYÊN THẢO gợi lại những ký ức bi thương của dòng sông giới tuyến từng chứng kiến những cuộc chia lìa kéo dài hơn hai mươi năm, để rồi hôm nay trở thành biểu tượng của hòa hợp dân tộc. Từ những bản tin chiến sự ở Trung Đông hôm nay, tác giả LÊ ĐỨC DỤC thông qua bài viết Trong ngọn gió hòa bình, nghĩ về nhân loại... đã soi chiếu tuổi thơ của mình trong chiến tranh Quảng Trị để nhận ra giá trị của đời sống bình yên. Những ký ức về căn hầm trú ẩn, những cuộc chạy loạn, những đoàn người chen chúc trong đạn pháo hay giấc mơ thơ bé chỉ mong có một căn hầm thật chắc chắn… được kể lại bằng giọng văn bình tĩnh nhưng lay động.
Chuyên mục Sáng tác với nhiều giọng văn có cách tiếp cận khác nhau về ký ức, con người và quê hương. Truyện ngắn Gió chàng Bân của tác giả NHỤY NGUYÊN gây ấn tượng bởi không khí huyền sử và chất mộng mị rất riêng. Khởi từ cuộc gặp gỡ tình cờ với người thợ sửa xe dưới chân tượng Quang Trung, câu chuyện mở ra những lớp thời gian xếp chồng lên nhau giữa hiện tại và quá khứ, giữa đời thường và huyền thoại Tây Sơn. Những chi tiết như gió Bân, ngựa trắng hí vang, hay tiếng búa gõ đe vọng lên giữa chiều núi bổ sung cho truyện ngắn màu sắc liêu trai, ám gợi. Các truyện ngắn như Đứa con của dòng sông của tác giả HỒ NGỌC GIA BẢO, À ơi bên ấy trời đổ mưa của NGUYỄN HƯƠNG DUYÊN, Đồng tháng ba sương bắt đầu lên của NGUYỄN HẢI YẾN, Thầy giáo trường làng của THANH NHÀN, Tiếng gió của HOÀNG HẢI LÂM hay Ô cửa hướng đông của LỆ HẰNG đều quan tâm đến những thân phận nhỏ bé, những day dứt nhân sinh và vẻ đẹp nội tâm của con người trước những biến động của cuộc thế. À ơi bên ấy trời đổ mưa mang âm hưởng buồn thương và da diết của những phận người đi qua chia lìa, mất mát. Đồng tháng ba sương bắt đầu lên gợi không gian làng quê bảng lảng sương khói với những chuyển động tế vi của tâm hồn. Tiếng gió mang đến cảm giác chênh chao, bất an trước những đổi thay của ký ức và đời sống. Ô cửa hướng đông là không gian suy tư về khát vọng sống, niềm tin và những khoảng sáng con người cố gìn giữ sau đổ vỡ.
Ở mảng ghi chép, tản văn và tùy bút, Những giấc mơ về Quảng Trị của DIỆU ÁI, Bởi Kiến Giang xanh... của NGÔ MẬU TÌNH, Hoa giấy trước hiên nhà của ANH ĐỨC hay Những manh áo cũ của THANH TUÂN đã đưa đến một không gian ký ức đầy chất thơ. Những trang viết ấy đã khơi dậy tình yêu quê xứ, cảm thức nguồn cội và sự nâng niu đối với những giá trị bình dị. Sắc hoa giấy trước hiên, màu xanh Kiến Giang hay manh áo cũ lưu giữ hơi ấm gian khó như một phần máu thịt gắn chặt tâm thức mỗi người.
Phần Thơ có sự góp mặt của nhiều cây bút với những giọng điệu và cảm quan nghệ thuật riêng như TRỊNH LAN OANH, NGUYỄN HỮU THẮNG, PHAN THÀNH ĐẠT, HỒNG THẾ, ĐỖ THÀNH ĐỒNG, BÍCH HẠNH, LÊ NHI, LÊ HẢI KỲ, HÀ PHI PHƯỢNG, LƯƠNG KIM PHƯƠNG, LÝ HỮU LƯƠNG, NGUYÊN NHƯ, MY TIÊN, THY NGUYÊN, TRẦN HẠ VI, TRẦN MINH TIẾN, TRẦN BÌNH, BÙI THỊ DIỆU, VIÊN LAN ANH, NGUYỄN ĐÔNG NHẬT và THAI SẮC. Có bài đằm sâu trong ký ức và lịch sử, có bài nghiêng về những rung động đời thường, có bài giàu chất nữ tính và nội cảm, và cũng có bài thiên về sự chiêm nghiệm thời gian và phận người.
Chuyên mục Lý luận phê bình mở rộng biên độ tiếp nhận văn học nghệ thuật bằng những bài viết giàu tính phát hiện. Tác phẩm Trịnh Công Sơn với niềm tiên cảm sau hòa bình của tác giả NGUYỄN HOÀN gợi cách thế đọc mới về âm nhạc Trịnh Công Sơn, nhất là nỗi day dứt của ông trước thân phận con người ngay cả khi chiến tranh đã đi qua. Nhạc cách mạng trong sự tiếp nhận của giới trẻ của NHƯ QUỲNH đưa ra vấn đề đáng suy nghĩ về hành trình làm mới ký ức lịch sử bằng âm nhạc trong đời sống hôm nay. Với Rừng đói - một ký ức sống của chiến tranh, tác giả HOÀNG ĐĂNG KHOA đi sâu vào những ám ảnh chiến tranh còn lưu giữ trong văn chương như một vết thương chưa liền sẹo. Bài viết Những câu chuyện hấp dẫn và cảm động của NGUYỄN XUÂN SANG thiên về cảm nhận, ghi nhận sức lay động của những câu chuyện giản dị nhưng giàu giá trị nhân văn trong bút ký của Hồ Thanh Thoan. Bài viết Thị hiện: pháp giới thơ như là của MAI NHUNG khai triển thế giới thơ ca từ góc nhìn mỹ học và tư tưởng. Bài viết Lần "Theo dấu bụi vàng tích Việt" của Phan Hoàng qua góc nhìn của tác giả HOA NẮNG như một cuộc đồng hành cùng hành trình kiếm tìm dấu tích văn hóa, lịch sử và căn tính Việt trong sáng tác của Phan Hoàng.
Chuyên mục Người và Đất quê hương là những lát cắt sinh động về văn hóa, lịch sử và con người Quảng Trị, trải từ đảo Cồn Cỏ, lèn Chợ Gát, các lễ hội văn hóa và trò chơi dân gian phường Đồng Hới,… đến dòng Hiền Lương, con sông chảy qua nhiều số phận, gắn với ký ức chia cắt và đoàn tụ của vùng đất này. Đáng chú ý, bài viết Có một con sông Hiền Lương chảy qua mỗi số phận... của tác giả CHÂU LA VIỆT xoay quanh câu chuyện gia đình, gắn với cha là nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ và mẹ là ca sĩ Tân Nhân, được triển khai từ thư từ, hồi ức và những đứt gãy lịch sử. Hình tượng con sông Hiền Lương xuyên suốt bài viết trở thành biểu tượng của chia cắt lịch sử và khát vọng sum họp. Ngòi bút của Châu La Việt đi sâu vào vỉa tầng ký ức và tâm trạng con người làm nổi bật giá trị nhân văn của một số phận đi qua biến động thời cuộc.
Phần Âm nhạc - Mỹ thuật - Nhiếp ảnh trên Tạp chí Nhật Lệ số này kể câu chuyện quê hương bằng những khuôn hình giàu cảm xúc, bổ sung và cộng hưởng với nhau, góp phần khắc họa vẻ đẹp con người, quê hương và khát vọng hòa bình của vùng đất Quảng Trị.
Nổi bật là bộ ảnh thực tế Cồn Cỏ sắc màu nơi đầu sóng của nhóm văn nghệ sĩ Hoàng An, Đức Thành, Thanh Thọ, Phước Thành, ghi lại vẻ đẹp nguyên sơ và nhịp sống quân dân nơi đảo tiền tiêu. Bên cạnh đó, bộ ảnh Phiên chợ yêu thương của nhiều tác giả lại lan tỏa hơi ấm sẻ chia, tinh thần nhân ái và nghĩa tình nơi vùng cao biên giới.
Bìa 1 Tạp chí Nhật Lệ số này giới thiệu tác phẩm hội họa Xuân an lạc của họa sĩ PHAN NA. Với gam màu rực rỡ nhưng hài hòa, tác phẩm gợi mở không khí mùa xuân an nhiên, thanh bình và giàu sức sống. Hình ảnh thiếu nữ trong trang phục truyền thống bên cành hoa xuân cùng cánh chim bồ câu biểu trưng cho vẻ đẹp dịu dàng, khát vọng hòa bình và niềm tin vào những điều tốt đẹp. Qua ngôn ngữ tạo hình giàu tính trang trí và cảm xúc, tác phẩm mang đến cho người xem một cảm giác nhẹ nhàng, an yên.
Tạp chí Nhật Lệ chuyên đề gộp số 2 và 3, của quý 1 và 2 năm 2026 sẽ phát hành ngày 21/5/2026. Trân trọng kính mời các bạn đón đọc!
