Người viết chân chính luôn trân trọng giá trị nghệ thuật của văn chương hơn bất kỳ thứ gì khác. Họ không quan tâm đến thắng lợi về vật chất hay danh tiếng, chỉ mong muốn viết ra tác phẩm chất lượng có thể lay động lòng người.
Viết là hành trình, là cuộc chơi đầy khó khăn thử thách không có đích cuối. Nhất là trong giai đoạn có nhiều điều kiện giao lưu, học hỏi, thẩm thấu giá trị nhân loại như hiện nay, người viết càng cần cẩn trọng, kiên định với ngòi bút, làm sao để con đường sáng tạo không bị “nhiễu loạn”, tụt hậu, đứt đoạn. Thứ nữa, nếu người viết không khắt khe con chữ, không ý thức được tầm quan trọng của sự “tự vượt” thì họ sẽ khó sản sinh tác phẩm để đời, sống mãi với thời gian. Hoặc, nếu người viết chỉ “ăn mày dĩ vãng”, nhai lại chính mình, bằng lòng với những gì đang có thì họ cũng đang tự đào mồ chôn mình.
Khi tự đặt ra những câu hỏi “vì sao phải viết?”, “viết để làm gì?”, “viết như thế nào?”,… tức là người viết đã nhận thức sâu sắc về ý nghĩa của việc sáng tạo. Nếu không viết, người viết cảm thấy trống rỗng như thể mất đi một phần bản thân. Vì thế, trước hết, viết để được là chính mình, để thỏa mãn nhu cầu thiết yếu của tâm hồn.
Phá hủy khuôn mẫu để người viết bao quát nhiều vấn đề và có sự tươi mới trong sáng tạo. Mỗi lần người viết viết lại hoặc chối từ, vứt bỏ là mỗi lần người viết lớn lên. Các nhà văn lớn như Honoré de Balzac, V.Hugo, Gustave Flaubert, James Joyce, Franz Kafka,… đều nổi tiếng với sự tỉ mỉ, chỉn chu, thận trọng với những gì họ viết ra. Sự nghiêm khắc với sáng tạo là ý thức, trách nhiệm của bất kì người viết nào. Sức mạnh của sự chối từ, đả phá cái quen mắt, thường lệ cho người viết trạng thái hân hoan, vui sướng. Khoái cảm trải nghiệm cái mới tiếp tục nảy sinh những ngả hướng sáng tạo, dựng nên miền đa dạng của cái tôi, sự lạ biệt của giọng điệu. Nên, người viết hãy bước ra khỏi vùng an toàn, vượt lên giới hạn của bản thân, chấp nhận một hoặc nhiều cú trật bánh để chuyển hướng sáng tạo. Lúc này, người viết mới có thể đi đường dài với văn chương.
Sở hữu miền tinh thần tự do, tâm hồn phóng khoáng không đồng nghĩa với việc người viết sẽ “rực rỡ” trong sáng tạo. Muốn chinh phục miền sáng tạo, người viết cần trực tiếp trải nghiệm thực tế, học hỏi qua sách vở và hiểu thấu các cung bậc cảm xúc của con người để nhìn nhận cuộc sống toàn diện hơn. Cái kiềng ba chân viết, đọc, đi là nền tảng quan trọng chỉ dẫn người viết chăm sóc cảm hứng và làm dày sáng tạo. Sự không bình yên của tâm hồn, những chuyển động của trí tuệ chứng tỏ người viết đang không ngừng nạp năng lượng, tự bồi đắp kiến thức, làm giàu ngòi bút. Người viết thực sự sống với giá trị thì mới làm ra giá trị, nếu không, người viết sẽ nhận lấy cái chết “vừa buồn cười vừa lãng xẹt lại vừa đau đớn nhất” (Văn Thành Lê). Khi sự viết hóa thành niềm đam mê, hứng thú của nhà văn, nó không còn là sở thích giải trí thông thường mà đã chuyển sang tiếng gọi thôi thúc từ bên trong.
Nhà văn Wolfgang Kubin từng phát biểu, nhà văn chân chính không nên quan tâm đến thị trường. Thị hiếu nhất thời của công chúng và thị trường không thể là bệ phóng cho tác phẩm tinh hoa. Nếu sáng tác vì mục đích thương mại, chạy theo thị hiếu thị trường tiềm ẩn nguy cơ, ngòi bút của người viết sẽ bị thao túng, đánh mất bản sắc, tiếng nói riêng. Những suy tính về lợi nhuận kìm hãm sự thăng hoa của cảm xúc, cản trở sự phát triển của người viết và góp phần trì níu sự phát triển của nền văn học.
Những tác phẩm tinh hoa luôn là nền tảng vững chắc, là linh hồn, trụ cột của nền văn học. Trong thời đại mà giá trị tinh thần ngày càng mai một, văn học tinh hoa giúp con người tìm lại bản thân, bồi dưỡng tâm hồn, trau dồi đạo đức và sống một cuộc đời ý nghĩa. Do đó, là nhà văn, bạn đừng bao giờ đặt mình trong tâm thế viết phải đạt đến “best seller”, viết phải đoạt danh hiệu hay giải thưởng gì đó. Giải thưởng không phải là tất cả những gì người viết có, nó chỉ có ý nghĩa và là cú hích trong một thời điểm nhất định. Nhà văn không thể ngồi ôm giải thưởng mà hão huyền nó suốt đời. Đừng bị những ý nghĩ ấy mê hoặc, thâu tóm tâm hồn. Bởi, không phải giải thưởng nào cũng “chất lượng”, cũng “bảo chứng cho Hàng Việt Nam chất lượng cao”. Nên kì vọng vào giải thưởng quá cũng ảo tưởng. Viết đúng lương tâm, trách nhiệm là phần thưởng cao quý nhất mà người cầm bút có thể nhận được, cho họ niềm vui và hạnh phúc vô bờ bến.
Truyền thông có thể khuếch đại danh tiếng cho tác phẩm nhưng chỉ có giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm mới quyết định chất lượng sáng tạo của người viết. Tuy nhiên, nếu có dịp quảng bá tác phẩm với công chúng, mỗi người viết cũng nên nắm bắt. Sự nắm bắt cơ hội ấy phải đi đôi với sự tự tin tác phẩm. Sự tự tin phải gắn liền sự khắt khe, có như vậy, người viết mới học cách ứng xử đúng đắn với những gì mình viết ra. Nỗi xấu hổ của người viết sẽ là động lực để tác phẩm ngày một hoàn thiện. Sự hi sinh của người viết sẽ được đền đáp bằng sự “trồi lên” của tác phẩm.
Trên con đường đầy chông gai của văn chương, người viết cần vượt qua muôn vàn thử thách để gìn giữ đam mê, nuôi dưỡng ngọn lửa sáng tạo. Những ai mang trái tim yêu nghệ thuật, khao khát dâng hiến, không ngừng trau dồi mới có thể bứt phá giới hạn của bản thân, gặt hái kết quả tốt đẹp. Cuộc chơi con chữ là cuộc trở mình đầy giông bão, đòi hỏi người viết phải trải qua quá trình “lăn lộn”, “đánh vật”, sau đó mới khảm cá tính sáng tạo của mình trên mỗi trang văn.
Người viết chân chính luôn trân trọng giá trị nghệ thuật của văn chương hơn bất kỳ thứ gì khác. Họ không quan tâm đến thắng lợi về vật chất hay danh tiếng, chỉ mong muốn viết ra tác phẩm chất lượng có thể lay động lòng người.
P.L
Khi sự viết là đam mê
