Kỳ II: Hòa mình trong thiên nhiên để trải nghiệm “chữa lành”
Việc hợp nhất địa giới hành chính giữa hai tỉnh Quảng Bình và Quảng Trị cũ đã hữu duyên tạo nên một không gian sinh thái trù phú và đa dạng trên dải đất Bắc Trung Bộ. Hai vùng thiên nhiên được nối liền trọn vẹn, phía bắc với “vương quốc hang động” lừng danh thế giới, những dòng sông ngầm kỳ vĩ và dải cát trắng miên man; kéo dài đến phía nam với đại ngàn Trường Sơn trầm mặc, những vùng đất bạt ngàn sắc xanh bazan và hòn đảo nguyên sinh cách bờ không xa. Từ đây, có thể nhìn thấy một hành trình chữa lành giữa lòng thiên nhiên nguyên bản.
Sự cộng hưởng địa lý và di sản này đã mang đến những tín hiệu tăng trưởng ấn tượng cho du lịch Quảng Trị. Theo số liệu thống kê của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, chỉ tính riêng 7 tháng đầu năm 2026, Quảng Trị đã đón hơn 7,43 triệu lượt khách, tăng 13,43% so với cùng kỳ. Trong đó, khách du lịch quốc tế đạt hơn 353 nghìn lượt, tăng 10,51% so với cùng kỳ. Tổng thu từ khách du lịch trong 7 tháng đầu năm 2026 đạt gần 8.560 tỷ đồng, tăng 13,43% so với cùng kỳ. Đặc biệt trong các dịp nghỉ lễ lớn, hệ thống điểm đến liên vùng từ Phong Nha - Kẻ Bàng đến đảo Cồn Cỏ đã phục vụ hàng chục nghìn lượt khách. Những con số ấy không chỉ phản ánh sức hút kinh tế, mà còn minh chứng cho một sự chuyển dịch tư duy tiêu dùng du lịch: Du khách tìm về Quảng Trị không thuần túy vì sự tò mò hiếu kỳ, mà còn để tìm kiếm một liệu pháp thiên nhiên đúng nghĩa cho tinh thần.
Sự chuyển mình mạnh mẽ của du lịch Quảng Trị là kết quả của một quá trình hoạch định chiến lược, kết hợp giữa tầm nhìn phát triển bền vững và ý chí chính trị nhất quán của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân tỉnh qua nhiều nhiệm kỳ. Nhận thức rõ du lịch là ngành kinh tế dịch vụ tổng hợp có tính liên ngành, liên vùng và xã hội hóa cao, tỉnh Quảng Trị đã sớm ban hành các nghị quyết mang tính nền tảng. Trong đó, Nghị quyết số 12/2022/NQ-HĐND của HĐND tỉnh Quảng Trị (cũ) về chính sách hỗ trợ phát triển du lịch giai đoạn 2022 - 2030 đã tạo ra một cú hích hạ tầng và cơ chế đòn bẩy, tập trung nguồn lực ngân sách để kích cầu đầu tư, hỗ trợ phát triển các mô hình du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái nông nghiệp, ưu tiên hạ tầng kết nối các điểm đến miền núi và ven biển.
Tiếp nối đà phát triển đó, Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Quảng Trị nhiệm kỳ 2025 - 2030 cũng xác định bốn trụ cột để phát triển kinh tế - xã hội xanh, bền vững, toàn diện và hội nhập gồm: năng lượng - logistics - du lịch - nông nghiệp xanh. Mục tiêu chiến lược xuyên suốt là đưa Quảng Trị trở thành trung tâm du lịch hòa bình, sinh thái và thám hiểm hàng đầu khu vực Đông Nam Á.
Từ những quyết sách quan trọng của tỉnh Quảng Trị, có thể thấy được quan điểm phát triển bền vững. Du lịch xanh và du lịch chữa lành sẽ gắn liền với bảo vệ nghiêm ngặt hệ sinh thái tự nhiên, quyết liệt từ chối các dự án bất động sản thương mại có nguy cơ xâm hại di sản hay làm thay đổi cảnh quan nguyên sơ. Mọi sản phẩm du lịch sinh thái từ thám hiểm hang động đến cắm trại nghỉ dưỡng đều phải tuân thủ nghiêm ngặt đánh giá tác động môi trường, giới hạn sức chứa và ứng dụng mô hình kinh tế tuần hoàn.
Hành trình chữa lành ở Quảng Trị phong phú và đa dạng, nhiều loại hình và trên nhiều địa hình. Ta có thể khám phá chiều sâu bí ẩn trong lòng đất đá, nơi hệ thống hang động Phong Nha - Kẻ Bàng phô bày vẻ đẹp kỳ vĩ hàng triệu năm. Trong đời sống đô thị hiện đại, con người luôn rơi vào trạng thái quá tải giác quan bởi tiếng ồn máy móc, áp lực công việc và sự lệ thuộc vào các thiết bị công nghệ. Để chữa lành, điều đầu tiên con người cần chính là sự ngắt kết nối hoàn toàn với thiết bị. Đi sâu vào động Thiên Đường, Tú Làn, Hang Va hay dấn thân vào hành trình thám hiểm vòm hang Sơn Đoòng, toàn bộ tín hiệu vô tuyến và sóng điện thoại hoàn toàn biến mất.
Ở chiều sâu hàng trăm mét dưới lòng núi đá vôi, nhiệt độ luôn duy trì ở mức 18 - 22°C vô cùng mát lành. Và còn một điều kỳ diệu nữa là sự yên tĩnh. Các nghiên cứu y học hiện đại đã chứng minh rằng, khi cơ thể được đặt trong một không gian tĩnh lặng tuyệt đối với không khí chứa lượng ion âm cao như trong các hang động tự nhiên, hệ thần kinh giao cảm sẽ lập tức dịu lại. Nhịp tim chậm xuống, mức độ hormone căng thẳng (cortisol) giảm mạnh, và tâm trí bước vào trạng thái thả lỏng sâu tương đương với những giờ thiền định nâng cao. Giữa lòng hang, du khách có thể nghe rõ từng giọt nước nhè nhẹ rơi từ trần núi xuống khối thạch nhũ bên dưới, nghe tiếng róc rách của dòng sông ngầm, và nghe được nhịp thở cùng nhịp đập trái tim mình. Sự ngắt kết nối với thế giới bên ngoài buộc giác quan con người phải quay về với thực tại, hòa nhịp với tần số tự nhiên.
Thời gian qua, với sự đồng hành của các quyết sách hỗ trợ du lịch từ địa phương, các đơn vị lữ hành chuyên nghiệp như Oxalis Adventure đã khai thác thành công các cung đường mạo hiểm gắn liền với triết lý bảo tồn. Những tour trải nghiệm đẳng cấp như “thám hiểm Tú Làn” 5 ngày hay “chinh phục Sơn Đoòng” 6 ngày… đòi hỏi du khách phải đi bộ hàng chục cây số qua rừng rậm, di chuyển bằng thang dây, lội qua những dòng sông ngầm xanh trong như ngọc bích và bơi xuyên hang bằng áo phao. Việc phải tập trung trọn vẹn vào từng bước chân trên hành trình giúp du khách buông bỏ hoàn toàn những lo âu thường nhật, giải tỏa hội chứng tư duy quá độ (overthinking).
Rời khỏi chiều sâu của lòng đất, hành trình chữa lành đưa du khách trở lại mặt đất, men theo dải xanh bạt ngàn của dãy Trường Sơn - cung đường gắn kết rừng đại ngàn của Quảng Bình cũ với những ngọn núi hùng vĩ của Quảng Trị cũ thành một dải xanh liên hoàn. Giữa điệp trùng núi biếc Trường Sơn, du khách có thể thỏa sức “tắm rừng” (Shinrin-yoku) - phương pháp trị liệu nổi tiếng của Nhật Bản giúp kết nối mọi giác quan với thiên nhiên. Trục đường Hồ Chí Minh nhánh tây nối liền từ Phong Nha, xuyên qua Chà Lòi đến Khe Sanh, Ba Lòng chính là một đại lộ xanh nguyên sơ. Khí trời đại ngàn tràn ngập phytoncides - hợp chất tự nhiên do cây rừng tiết ra giúp kích thích hệ miễn dịch, giảm hormone căng thẳng và mang lại cảm giác thư thái sâu thẳm.
Dừng chân tại Khe Sanh hay Sa Mù ở độ cao trên 500m so với mực nước biển, du khách được tận hưởng khí hậu ôn đới mát mẻ quanh năm. Nơi đây đã hình thành những sản phẩm du lịch chữa lành độc đáo do Công ty Du lịch Phong Nha Việt phối hợp HTX Du lịch Nông nghiệp Việt Nam - Khe Sanh triển khai, nổi bật là gói sản phẩm “Roadtrip Khám phá Khe Sanh 3 ngày 2 đêm”. Lịch trình tour được thiết kế khéo léo để du khách không bị cuốn vào sự hối hả. Khi nghỉ dưỡng sinh thái ở Năm Mùa Bungalow hay các homestay địa phương, du khách có thể thức dậy từ 5 giờ sáng để lên đỉnh núi cao đón bình minh và săn mây bồng bềnh. Nhấp ngụm cà phê Arabica Khe Sanh nồng nàn thơm đượm vị đất đỏ bazan ngay tại vườn, rồi ngồi thuyền trên lòng hồ thủy điện Rào Quán - nơi được ví như “tuyệt tình cốc” của Quảng Trị, ngắm nhìn rừng cây sau sau trút lá, hưởng cái lạnh se se cùng tiếng gió reo qua tán lá để thấu cảm mọi giác quan. Những không gian chiến trường năm xưa như sân bay Tà Cơn, Làng Vây nay đã khoác lên mình màu xanh của những nông trại cà phê hữu cơ, như minh chứng cho khả năng tự chữa lành và tái sinh kỳ diệu của lòng đất và con người.
Sự chữa lành không dừng lại ở đại ngàn mà còn kéo dài ra tận đường bờ biển phía đông khoáng đạt, nối liền các danh thắng từ biển Đá Nhảy, Nhật Lệ, Bảo Ninh đến Cửa Tùng, Cửa Việt và đảo Cồn Cỏ. Đứng trước biển, đón làn gió từ khơi xa mang theo vị mặn mòi và ngắm nhìn từng con sóng trắng xóa vỗ vào ghềnh đá được thiên nhiên điêu khắc gọt đẽo qua hàng vạn năm, người ta cảm nhận được sức mạnh nguyên sơ của đại dương. Tiếng sóng vỗ với tần số âm thanh ổn định như một bản nhạc trị liệu, đưa sóng não về trạng thái bình yên. Bên cạnh đó, việc đi chân trần trên bãi cát trắng mịn vào buổi sáng sớm giúp cơ thể hấp thụ electron tự do từ Trái Đất, hỗ trợ giảm viêm, xả stress và cải thiện tuần hoàn máu, tìm lại sự cân bằng sinh học thông qua cơ chế tiếp địa (earthing). Đặc biệt, tuyến du lịch khám phá đảo xanh Cồn Cỏ, nơi có hơn 70% diện tích được phủ kín bởi rừng nguyên sinh nhiệt đới, mang đến cho du khách một luồng sinh khí dồi dào. Lặn ngắm rạn san hô gần bờ giữa làn nước trong vắt, đi dạo dưới tán rừng phong ba, tán bàng vuông cổ thụ và hít thở bầu không khí tinh khiết giúp du khách cảm giác thư thái.
Trải nghiệm chữa lành tại Quảng Trị còn có sự kết nối sâu sắc giữa du khách và cộng đồng dân cư địa phương. Sự hồn hậu, chân chất và lòng hiếu khách của người dân bản địa tại các mô hình du lịch cộng đồng ở Bản Đoòng, thung lũng Chà Lòi hay các bản làng miền cao nơi đồng bào Pa Kô, Vân Kiều sinh sống giúp mở ra sự kết nối cảm xúc chân thật. Hầu hết các tour du lịch sinh thái mạo hiểm hiện nay đều ưu tiên tuyển dụng người dân địa phương làm hướng dẫn viên. Sự đồng hành chân thành và những câu chuyện kể bên bếp lửa nhà sàn của họ chính là cầu nối văn hóa vô giá, chữa lành những tổn thương về sự mất kết nối xã hội của những người bận rộn. Bên cạnh đó, du khách còn được thưởng thức ẩm thực đậm đà: những hải sản tươi ngon vùng biển Nhật Lệ, Cửa Việt, Cồn Cỏ đến bát nước dược liệu nấu từ lá rừng của bà con Vân Kiều, Pa Kô, hay lát khoai deo thấm đượm nắng gió. Thưởng thức sản vật bản địa mang lại sự cân bằng cho hệ vi sinh và thể chất.
Hiệu quả từ việc triển khai đồng bộ các nghị quyết về phát triển du lịch sinh thái đã thể hiện rõ qua các chỉ số phát triển tích cực. Quan trọng hơn, du lịch chữa lành đã giúp cộng đồng địa phương nâng cao ý thức bảo vệ di sản, tạo việc làm trực tiếp và gián tiếp cho hàng ngàn lao động miền núi và vùng ven biển, giảm thiểu áp lực khai thác rừng trái phép và khẳng định tính đúng đắn của quy hoạch tỉnh trong việc biến du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.
Có ai đó đã từng nói: Nơi nào chịu nhiều đau thương nhất, nơi đó chứa đựng khả năng chữa lành sâu sắc nhất. Sự kết hợp giữa các giá trị của “đất thiêng” và “miền chữa lành” chính là một gợi ý để Quảng Trị tự tin xây dựng thương hiệu du lịch cho hôm nay và ngày mai.
T.Đ-N.H.L
(Kỳ III: Để du lịch Quảng Trị phát triển bền vững và vươn tầm)
Lòng đất của Quảng Trị không chỉ chứa đựng những kỷ lục địa chất. Nó là một không gian bao dung, nơi con người nhận ra sự nhỏ bé của mình trước vĩnh hằng của thiên nhiên. Và chính trong sự nhỏ bé ấy, những gánh nặng tâm lý vốn tưởng chừng quá tầm tay giải quyết của đời sống thường nhật bỗng trở nên nhẹ bẫng. Đấy chính là ý nghĩa của sự “chữa lành”.
