Giới thiệu
Tin tức
Sự kiện & Đối thoại
Sáng Tác
Nghệ thuật
Lý luận & Phê bìnhNgười & Đất quê hương
MultiMedia
Zalo

Lực lượng sáng tác mỹ thuật Quảng Trị hiện nay

NGUYỄN LƯƠNG SÁNG    10/01/2026    5
Trong 6 tỉnh của khu vực Bắc miền Trung (trước khi sáp nhập), Quảng Bình và Quảng Trị là hai tỉnh có sự tương đồng về lịch sử, văn hoá và các điều kiện về kinh tế xã hội… Văn học nghệ thuật (VHNT) cũng có nhiều điểm chung về quy mô và hình thức tổ chức hoạt động chuyên môn theo từng lĩnh vực, chuyên ngành… Ngày 01/7/2025, Hội VHNT tỉnh Quảng Trị bước vào giai đoạn phát triển mới với số lượng hội viên đông, lực lượng sáng tác dồi dào ở tất cả các lĩnh vực sau khi hợp nhất Hội VHNT Quảng Bình và Hội VHNT Quảng Trị.

Hiện nay, lĩnh vực mỹ thuật Quảng Trị có tổng cộng 68 hội viên, trong đó có 20 hội viên Hội Mỹ thuật Việt Nam, tạo thành lực lượng nòng cốt cho các hoạt động chuyên môn và sáng tạo tại địa phương. Cùng với đội ngũ cộng tác viên, lực lượng sáng tác này rất đông đảo và đa dạng về thế hệ: từ các nghệ sĩ trưởng thành trong công cuộc kháng chiến chống Mỹ, xây dựng đất nước, đến các tác giả của thời kỳ mở cửa và thế hệ trẻ đầy tiềm năng trong giai đoạn hội nhập quốc tế. Các thế hệ họa sĩ, nhà điêu khắc đã từng quen thuộc, gắn bó trong các hoạt động VHNT ở giai đoạn chung tên gọi Bình Trị Thiên và sau đó là khu vực Bắc miền Trung từ năm 1995 nay trở về một mái nhà Quảng Trị, tiếp tục mạch nguồn sáng tạo, kế thừa các giá trị văn hoá lịch sử của quê hương, cùng nhau thúc đẩy nền VHNT Quảng Trị vươn lên mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới.

Tuy có nhiều tương đồng, nhưng trong sáng tác mỹ thuật của tác giả hai tỉnh trước đây cũng có những thế mạnh riêng, xuất phát từ những đặc trưng về lịch sử và các điều kiện tự nhiên… Mỹ thuật Quảng Trị (cũ) có thế mạnh về hội họa với nhiều tác giả thành danh, đoạt nhiều giải thưởng quan trọng cấp quốc gia, khu vực như Trịnh Hoàng Tân (Giải thưởng Nhà nước về VHNT năm 2022), Thế Hà (Nguyễn Hữu Song), Hồ Thanh Thoan, Trương Minh Dự…; thế hệ kế cận như Nguyễn Lương Giang, Trương Đình Dung, Nguyễn Thanh Thái và thế hệ trẻ như Nguyễn Thanh Sơn, Lê Cảnh Oánh, Nguyễn Văn Cường, Đình Thuỳ…

Tại các triển lãm khu vực Bắc miền Trung hàng năm, số lượng tác phẩm hội họa khá nhiều, chất lượng tác phẩm cũng tương đối đồng đều. Các tác giả trẻ thường xuyên đoạt nhiều giải thưởng ở các cuộc triển lãm này. So sánh với điêu khắc, số lượng tác giả ít hơn mỹ thuật. Trước đây, nhà điêu khắc Hồ Uông (người Bru-Vân Kiều, đã mất) có các tác phẩm phát triển từ tượng nhà mồ của các dân tộc phía Tây Quảng Trị với tư duy thẩm mỹ truyền thống. Bây giờ, có một số nhà điêu khắc trẻ như Tăng Hoàng, Nguyễn Văn Hùng… đã bước đầu tạo được phong cách sáng tác riêng, gặt hái một số thành công nhất định. Là mảnh đất chịu nhiều nỗi đau, mang những dấu ấn đặc biệt trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước và hàn gắn đất nước sau chiến tranh… nên mỹ thuật Quảng Trị trước đây có thế mạnh về đề tài chiến tranh cách mạng, tái hiện sinh động cuộc chiến của quân và dân ta, ngợi ca hoà bình và những ám ảnh, day dứt thời hậu chiến với các tác phẩm có giá trị, đoạt giải thưởng cao ở cấp toàn quốc và khu vực. Những chứng tích minh chứng cho ý chí bất khuất, kiên cường, mất mát sau chiến tranh… luôn xuất hiện nhiều trong các tác phẩm mỹ thuật. Đồng thời khát vọng xây dựng, phát triển cũng được thể hiện qua mảng đề tài về công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng Tổ quốc, nông thôn mới… với các tác phẩm mang lại những thông điệp, giá trị tích cực.

Trong khi đó, mỹ thuật Quảng Bình (cũ) lại có tiềm năng về phát triển ở loại hình điêu khắc với các tác phẩm được giới chuyên môn đánh giá cao, công chúng biết đến như nhà điêu khắc Phan Đình Tiến với nhiều tượng công viên được đặt tại các thành phố lớn trên cả nước, trong đó tiêu biểu là Tượng đài Mẹ Suốt (2002) đặt bên dòng Nhật Lệ, trung tâm tỉnh lỵ hiện nay. Đây là tác phẩm tiêu biểu của mỹ thuật Việt Nam về thể loại tượng đài. Anh cũng là tác giả đoạt nhiều giải thưởng ở cấp quốc gia, khu vực, tham gia nhiều sự kiện nghệ thuật, trại sáng tác điêu khắc quốc tế.

Điêu khắc Quảng Bình xuất hiện nhiều tác giả trẻ với năng lượng sáng tạo dồi dào, từng bước khẳng định mình như Trương Trần Đình Thắng, Nguyễn Xuân Thành, Nguyễn Lương Sao, Nguyễn Lương Du, Võ Tuấn Hải, Nguyễn Thành Chung… Tác phẩm của họ có sự mới lạ trong cấu trúc, hàm ẩn ngôn ngữ đương đại. Về hội họa, tuy số lượng không ít nhưng Quảng Bình chưa phải là đơn vị mạnh về hội họa trong khu vực. Thế hệ tác giả kỳ cựu như Lê Anh Tân, Văn Đắc, Quang Hiếu, Lê Đan Tê, Nguyễn Thành Phố, Nguyễn Xuân Trường hoạt động cả về hội họa và đồ họa. Tuy nhiên, thành công của họ chủ yếu ở thể loại tranh cổ động. Đến thế hệ họa sĩ trưởng thành trong thời kỳ đất nước mở cửa đổi mới có Đoàn Văn Thịnh, Trương Minh Luyện, Dương Ngọc Liên, Trần Dương Sơn, Đặng Minh Quý… Họ đã có những đổi mới trong ngôn ngữ tạo hình qua sự tiếp nhận các khuynh hướng sáng tạo khi tham gia các sự kiện giao lưu quốc tế. Tiếp nối có thế hệ tác giả trưởng thành giai đoạn đất nước hội nhập quốc tế như Nguyễn Hoàng Linh, Nguyễn Quốc Vượng, Nguyễn Lương Sáng, Hồ Trọng Lâm… và các họa sĩ đồ họa như Lê Thuận Long, Nguyễn Thành Trung… đã tạo những tín hiệu mới khác. Các tác phẩm của họ có nhiều yếu tố hiện đại. Đề tài biển và văn hoá vùng biển cùng những tiềm năng về tài nguyên được nhiều tác giả tập trung khai thác thể hiện. Có thể kể đến các tác phẩm về đề tài biển của Phan Đình Tiến, Đoàn Văn Thịnh, Nguyễn Lương Sáng… Các tác giả trẻ lại có say mê với cái đề tài mang tính đương đại, thời sự, được biểu hiện qua nhiều hình thức và ngôn ngữ lạ. Đặc biệt, nhiều tác giả tìm tòi thể nghiệm, đưa vào tác phẩm của mình các chất liệu mới, hình thức biểu đạt mới.

Dù có chung những đặc điểm về lịch sử, các giá trị văn hóa, đặc biệt là cùng chung dải đất hẹp nhất của đất nước hình chữ S chịu nhiều biến cố trong lịch sử, đau thương trong chiến tranh, nhưng trong sáng tạo VHNT nói chung và mỹ thuật của văn nghệ sĩ hai tỉnh trước cũng có những thế mạnh riêng. Đó cũng chính là tài sản và tiềm năng lớn khi sáp nhập trở thành một tỉnh. Các nghệ sĩ sẽ có sự giao lưu, trao đổi, gợi mở để cùng nhau tìm tòi, thử nghiệm mở ra những không gian sáng tạo mới.   

Trong xu thế phát triển của mỹ thuật hiện nay, các họa sĩ, nhà điêu khắc tích cực chủ động tìm kiếm cơ hội tham gia vào đời sống mỹ thuật cả nước và quốc tế thông qua các trại sáng tác, trưng bày, triển lãm, sự kiện nghệ thuật mở. Nhiều họa sĩ, nhà điêu khắc tham gia các hoạt động mỹ thuật lớn của cả nước; một số tác giả trẻ đã tham gia các sự kiện nghệ thuật quốc tế… Trong giai đoạn phát triển mới của đất nước, mọi lĩnh vực của đời sống xã hội đều được điều chỉnh để phát triển. VHNT cũng không nằm ngoài quy luật đó. Tin rằng với đội ngũ hiện có, bằng tâm huyết, trách nhiệm và tài năng, lực lượng sáng tác mỹ thuật sẽ cùng kề vai sát cánh với văn nghệ sĩ nói chung. Họ sẽ mang tiếng nói của vùng đất anh hùng, giàu truyền thống văn hóa và lịch sử, gửi gắm đến công chúng trong nước và quốc tế những thông điệp về cuộc sống qua các tác phẩm có giá trị cao về mặt tư tưởng và thẩm mỹ.

}