Trong không khí hân hoan hướng về Đại hội Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Quảng Trị lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030, đội ngũ văn nghệ sĩ tỉnh nhà bước vào một dấu mốc đặc biệt, đánh dấu sự hợp nhất giữa Hội Văn học Nghệ thuật hai tỉnh Quảng Bình (cũ) và Quảng Trị (cũ), mở ra chặng đường phát triển mới cho nền văn học nghệ thuật tỉnh.
Những dấu ấn văn học nghệ thuật trong nhiệm kỳ 2020 - 2025
Quảng Trị, mảnh đất “địa linh nhân kiệt”, nơi ghi dấu nhiều sự kiện trọng đại của dân tộc đang bước vào giai đoạn phát triển mới khi quá trình sắp xếp, tinh gọn đơn vị hành chính được triển khai, tỉnh Quảng Trị mới được thành lập mở ra một không gian rộng lớn hơn về tiềm năng văn hóa và sáng tạo. Trong bối cảnh đó, văn học nghệ thuật của tỉnh mới tiếp tục khẳng định vị trí là một bộ phận tinh túy của đời sống tinh thần, giữ sứ mệnh kết nối cộng đồng, lan tỏa giá trị nhân văn, bồi đắp lòng yêu nước và khơi dậy khát vọng vươn lên mạnh mẽ của nhân dân trên vùng đất mới.
Nhiệm kỳ 2020 - 2025 diễn ra trong bối cảnh nhiều khó khăn, từ đại dịch đến thiên tai, nhưng phong trào văn học nghệ thuật trên địa bàn tỉnh vẫn duy trì sự phát triển ổn định, từng bước khẳng định vai trò của đội ngũ văn nghệ sĩ trên mặt trận tư tưởng, văn hóa. Các hoạt động văn học, nghệ thuật của tỉnh thời gian qua đã tập trung phản ánh sinh động những thành tựu to lớn của đất nước nói chung và quê hương hai tỉnh nói riêng trong sự nghiệp đổi mới.
Nổi bật trong hoạt động văn học, nghệ thuật thời gian qua là Cuộc vận động sáng tác, quảng bá tác phẩm với chủ đề “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”, được triển khai nghiêm túc, bài bản và có sức lan tỏa tích cực. Nhiều tác phẩm đã bám sát thực tiễn đời sống, thể hiện sâu sắc tình cảm kính yêu đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh; qua đó góp phần quan trọng vào công tác tuyên truyền, giáo dục tư tưởng, đạo đức, phong cách, lối sống cho cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân. Phát huy vai trò tập hợp và định hướng sáng tạo, Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh đã chủ động giới thiệu nhiều tác phẩm, công trình nghiên cứu tham gia các cuộc vận động, giải thưởng về văn học, nghệ thuật và báo chí; đồng thời chú trọng nâng cao chất lượng sáng tác thông qua việc tổ chức các trại sáng tác, các chuyến đi thực tế tại những địa danh lịch sử cách mạng, vùng đất văn hóa tiêu biểu. Từ đó, nhiều công trình, tác phẩm có giá trị tư tưởng và nghệ thuật đã được đầu tư sáng tạo, góp phần làm phong phú đời sống tinh thần của nhân dân. Cùng với đó, các phân hội chuyên ngành tiếp tục phát triển tương đối đồng đều; mối quan hệ kế thừa giữa các thế hệ văn nghệ sĩ được duy trì, phát huy hiệu quả, cho ra đời nhiều tác phẩm phản ánh sinh động hiện thực, giàu giá trị nhân văn.
Những kết quả này đã góp phần tạo nên diện mạo đa dạng, giàu sức sống của văn học, nghệ thuật tỉnh nhà, khẳng định vai trò của đội ngũ văn nghệ sĩ trên mặt trận tư tưởng, văn hóa, đồng hành với Mặt trận trong việc củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Từ thực tiễn sáng tạo giàu tâm huyết ấy, trong 5 năm qua, đội ngũ văn nghệ sĩ Quảng Trị vinh dự được Đảng và Nhà nước ghi nhận, tôn vinh bằng nhiều danh hiệu cao quý như Giải thưởng Hồ Chí Minh, Giải thưởng Nhà nước, cùng nhiều hội viên được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú, Nghệ nhân ưu tú…, qua đó tiếp tục khẳng định uy tín, vị thế và những đóng góp bền bỉ của văn học nghệ thuật tỉnh nhà trong đời sống tinh thần xã hội.
Những thành tích đạt được rất đáng ghi nhận và tự hào, tuy vậy vẫn chưa tương xứng với tiềm năng, lực lượng và yêu cầu trong công cuộc đổi mới. Đó là vẫn còn thiếu những tác phẩm thật sự có tầm vóc, mang dấu ấn đỉnh cao; chất lượng và giá trị nghệ thuật của các tác phẩm tuy có chuyển biến mạnh song vẫn hạn chế về tính đột phá; số lượng hội viên trẻ được kết nạp còn ít; các phong trào thi đua sáng tác, hoạt động chuyên môn chưa được tổ chức thường xuyên.
Đổi mới, sáng tạo để văn học nghệ thuật là mặt trận của niềm tin và đồng thuận xã hội
Thực hiện chủ trương sắp xếp, tinh gọn chính quyền địa phương hai cấp, hệ thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp tiếp tục thực hiện công tác sắp xếp, tinh gọn, hợp nhất các Hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ. Cùng với đó, Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh trở thành thành viên nòng cốt của Mặt trện Tổ quốc Việt Nam tỉnh, là dấu mốc quan trọng của Đại hội Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Quảng Trị lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030. Đây không chỉ là sự động viên mà còn là sự tin tưởng giao trách nhiệm chính trị đối với đội ngũ văn nghệ sĩ, những người có khả năng tạo dựng niềm tin, khơi dậy ý chí và lan tỏa khát vọng phát triển.
Trong bối cảnh mới, lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh “Văn hoá nghệ thuật cũng là một mặt trận. Anh chị em là chiến sĩ trên mặt trận ấy” tiếp tục khẳng định giá trị thời sự sâu sắc, thể hiện rõ vai trò, trách nhiệm chính trị của đội ngũ văn nghệ sĩ đối với sự nghiệp chung của đất nước. Đặc biệt, trong điều kiện sau sáp nhập, vai trò của văn nghệ sĩ với tư cách là thành viên Mặt trận Tổ quốc Việt Nam càng trở nên quan trọng, đòi hỏi Hội Văn học Nghệ thuật phải có sự chuyển mình mạnh mẽ hơn, xứng tầm với vị thế là một tổ chức thuộc khối Mặt trận. Để làm được điều đó, trong nhiệm kỳ mới, Hội Văn học Nghệ thuật cần tập trung vào các nhiệm vụ, giải pháp gắn liền với mục tiêu chung của Mặt trận Tổ quốc tỉnh.
Thứ nhất, tiếp tục làm tốt công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị tư tưởng; quán triệt sâu sắc quan điểm, đường lối của Đảng về văn học, nghệ thuật trong tình hình mới. Mặt trận kỳ vọng đội ngũ văn nghệ sĩ tỉnh nhà không ngừng nâng cao bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội; tích cực sáng tạo các tác phẩm có giá trị tư tưởng và nghệ thuật cao, góp phần định hướng thẩm mỹ, bồi đắp nhân cách, lan tỏa các giá trị tốt đẹp trong cộng đồng.
Thứ hai, chủ động đổi mới nội dung, phương thức hoạt động theo hướng thiết thực, hiệu quả, phù hợp với chức năng của Mặt trận. Các phong trào sáng tác cần được tổ chức có trọng tâm, trọng điểm, gắn chặt với nhiệm vụ chính trị, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh và các cuộc vận động, phong trào thi đua yêu nước do Mặt trận phát động, qua đó nâng cao sức lan tỏa và chiều sâu xã hội của văn học, nghệ thuật. Bên cạnh đó, cần đặc biệt chăm lo đào tạo, phát triển lực lượng kế cận và tăng cường chuyển đổi số, quán triệt sâu sắc Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hoá giai đoạn 2025 - 2035.
Thứ ba, quan tâm xây dựng đội ngũ, nhất là lực lượng văn nghệ sĩ trẻ; tạo điều kiện để hội viên được bồi dưỡng, cập nhật tri thức mới, từng bước thích ứng với yêu cầu chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật. Phát huy tốt vai trò cầu nối giữa các thế hệ, giữa truyền thống và hiện đại, góp phần hình thành lớp văn nghệ sĩ vừa có tài năng, vừa có trách nhiệm với cộng đồng và quê hương.
Thứ tư, phát huy vai trò của Hội trong tham gia giám sát, phản biện xã hội trên lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật theo chức năng của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Thông qua hoạt động chuyên môn và tiếng nói nghề nghiệp, Hội cần chủ động tham gia đóng góp ý kiến đối với các chủ trương, chính sách, đề án liên quan đến phát triển văn hóa, bảo tồn di sản, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, nhân văn, phù hợp với điều kiện và bản sắc của tỉnh.
Đại hội Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Quảng Trị lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 là dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt, mở ra chặng đường phát triển mới cho nền văn học, nghệ thuật của tỉnh. Bước vào nhiệm kỳ mới, phát huy truyền thống văn hóa của quê hương, cùng với bản lĩnh, tâm huyết và tinh thần đổi mới, sáng tạo của đội ngũ văn nghệ sĩ, tin tưởng rằng, Hội Văn học Nghệ thuật Quảng Trị sẽ hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của người chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng văn hóa, góp phần củng cố vững chắc khối đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng hình ảnh Quảng Trị đoàn kết, giàu bản sắc, giàu trí tuệ, vững vàng trong kỷ nguyên đổi mới.
Đ.M.H
